آرتروز زانو

در این صفحه به تمامی سوالات د مورد آرتروز زانو، علائم و دلایل و راه های درمان آرتروز زانو جواب داده شده است.

آرتروز زانو چیست؟

آرتروز زانو که به آن استئوآرتریت یا ساییدگی مفصل زانو نیز اطلاق می شود یکی از بیماری های شایع مفاصل مخصوصا در ایران به شمار می رود. آرتروز موجب التهاب، سوزش، گرم شدن و درد مفاصل می گردد و هدف از درمان آن کاهش علائم بیماری می باشد.

عوارض اولیه بیماری آرتروز درمراحل اولیه با درد زانو در حین راه رفتن آغاز شود و پس از پیشرفت بیماری گاهی بیمار درد را حتی در زمان استراحت و خواب نیز احساس می کند. این درد اغلب در داخل مفصل زانو یا اطراف آن حس می شود. گاهی نیز ممکن است داخل، خارج یا پشت زانو احساس شود و حتی به قسمت های بالایی زانو یا پایین تراز زانو نیز گسترش یابد.

در آرتروز پیشرفته نیز ممکن است زانو تغییر شکل داده و بیمار قادر به حرکت نباشد. از همین رو تشخیص به موقع و در نتیجه درمان زود هنگام از اهمیت بسیاری برخوردار می باشد.

با وجود اینکه افزایش سن دلیل اصلی ابتلا به این بیماری می باشد اما باید بگوییم که جوانان نیز ممکن است به آرتروز دچارشوند. برخی افراد نیز به دلایل وراثتی مبتلا به این عارضه می شوند و برخی دیگر نیز در اثر صدمه یا عفونت و حتی چاقی دچار آرتروز زانو می گردند.

علائم آرتروز زانو از فردی به فرد دیگر و حتی در روزهای مختلف بسیار متفاوت می باشد. در این حالت بعضی روزها ممکن است فرد هیچ دردی نداشته باشد، اما احتمال احساس درد بسیار زیاد برای فرد در روزهای دیگر وجود دارد. صدای تق تق زانو، شکستگی وترق و تروق که گاهاَ با خم کردن زانو شنیده می‌شود، الزاماَ به معنای این نیست که شما دچار آرتروز هستید. با این وجود، این صداها در افرادی که دچار مشکل زانو هستند، بیشتر بروز می کند.

عللی که باعث ایجاد آرتروز در مفاصل و زانو می گردد:

۱-استئوآرتریت اولیه که مفصل در اثر مرور زمان و سن و ندرتا” عوامل ژنتیکی تخریب مفصل شده و زانو دچار آرتروز می گردد .

۲-بیماریهای التهابی مفصل مثل آرتریت روماتوئید که در اثر تخریب لایه های پوشاننده مفصل باعث تخریب غضروف مفصل گردیده و در نهایت ارتروز درون مفصل ایجاد می گردد.

۳-ضربه به مفصل که این مورد می تواند با ایجاد شکستگی درون مفصل، ضایعات لیگامانی ، پارگی های لیگامانی و منیسکها باعث حرکت غیر طبیعی زانو گردیده در نهایت منجر به آرتروز زانو شوند .

۴-گرچه عوامل ژنتیکی در مورد آرتروز دخیل می باشند ولی عواملی مانند وزن زیاد رابطه مستقیمی با آرتروز مفصل زانو دارد بصورتی که کم کردن حدود ۱۰ کیلوگرم از وزن می تواند تا ۵۰% شانس پیشرفت آرتروز را کم نماید .

علایم آرتروز زانو

درد: رایج ترین دلیل ناراحتی افراد مبتلا به عوارض آرتروز زانو ، درد است و معمولاً زمانی احساس می شود که فرد بخواهد زانوی خود را خم کرده یا به آن فشار وارد کند. در این حالت اغلب هنگام تماس دست با زانو درد احساس می شود. اما سطح درد افراد مبتلا به آرتروز تغییر می کند.

خشکی مفصل: یکی دیگر از رایج ترین علائم آرتروز زانو سفتی و خشک شدن زانو است که می تواند امکان خم کردن و تحمل فشار توسط زانو را محدود نماید. خشک شدن زانو و سفتی آن در زمان بیدار شدن از خواب یا پس از عدم تحرک طولانی یکی از ویژگی های معمول آرتروز است. این خشکی معمولاً پس از چند دقیقه حرکت دادن زانو کاهش پیدا می کند.

ورم: ورم زانو می تواند با توجه به شرایط فرد کم یا زیاد باشد و باعث ایجاد درد و محدود شدن حرکت زانو شود.

ضعف و عدم تعادل: گاهی اوقات آرتروز زانو می تواند باعث ضعف و عدم تعادل در اطراف ناحیه زانو شود و زانو ممکن است چندین بار در روز قفل کند.

علائم نوسانی: معمولاً علائم آرتروز زانو مشاهده شده توسط فرد در روزهای مختلف با یکدیگر تفاوت زیادی دارد. بعضی روزها فرد احساس سلامتی می کند، در حالی که بعضی روزها درد مفصل زانو بسیار شدید است . علائم آرتروز زانو معمولاً با آلودگی هوا، فشار به زانو، تشویش یا خستگی و نیز در زمان کسالت و بیماری تشدید می شود.

شایع ترین و اصلی ترین نشانه ها و علایم آرتروز زانو :

درد (خصوصا در هنگام حرکت دادن زانو ، زانو درد در پایان روز بدتر است و با استراحت کردن بهتر می شود)

خشکی و بی حرکتی زانو (خصوصا بعد از استراحت دادن زانو ، خشکی زانو پس از استراحت زانو ، بعد از دقایقی با حرکت دادن زانو بهتر می شود)

صدا دادن زانو (احساس شنیدن صدای تق تق یا صدای قیژ قیژ از درون زانو)

بزرگ شدن مفصل زانو بر اثر زائده های استخوانی ایجاد شده است.

ورم زانو (که بر اثر تجمع مایع مفصلی اضافی ایجاد می شود)

سایر علائم آرتروز زانو که کمتر شایع هستند عبارتند از :

خالی کردن زانو که به علت ضعف ساق پا عضلانی و عدم ثبات مفصل زانو می تواند باشد.

محدودیت حرکتی زانو : شخص به خوبی نمیتواند آزادانه زانوی خود را حرکت دهد.

زانو در اکثر مواقع حالت خم شده به خود می گیرد.

عضلات اطراف زانو ضعیف شده و تحلیل می روند.

روش های تشخیص آرتروز زانو

مراحل تشخیص آرتروز زانو معمولا ابتدا با معاینهٔ فیزیکی توسط پزشک شروع می‌شود. ممکن است پزشک از شما سوابق پزشکی‌تان را بخواهد و علائم‌تان را یادداشت کند. برای کمک به تشخیص دکتر به او بگویید که چه چیزهایی باعث افزایش یا کاهش دردتان می‌شود تا دکتر بتواند تشخیص دهد علت درد زانویتان آرتروز است یا خیر. اگر کسی در خانواده‌تان به آرتروز مبتلاست، به پزشک بگویید. همچنین ممکن است پزشک آزمایش‌های بیشتری را برایتان تجویز کند. این آزمایش‌ها عبارت‌اند از:

  • آزمایش پرتو ایکس که می‌تواند آسیب‌های غضروف، استخوان و همچنین وجود استخوان‌رست را نشان بدهد.
  • آزمایش ام‌آر‌آی. آزمایش ام‌آر‌آی معمولا زمانی تجویز می‌شود که آزمایش پرتو ایکس نتواند دلیل روشنی را برای درد مفصل نشان بدهد یا پرتو ایکس نشان بدهد که سایر اَشکال آسیب به بافت مفصل به‌وجود آمده است. همچنین ممکن است پزشک آزمایش خون تجویز کند تا شاید بیماری‌های دیگری را که باعث درد می‌شوند، شناسایی کند. به‌عنوان مثال، روماتیسم مفصلی که در اثر اختلالی در دستگاه ایمنی به‌وجود می‌آید نیز می‌تواند موجب ایجاد درد زانو بشود.

پزشک شما بعد از آگاهی از علائمی که دارید و معاینه فیزیکی شما می تواند ابتلا به آرتروز زانو را تشخیص دهد. مواردی که پزشک معمولا در معاینه چک می کند شامل موارد زیر می شود :

  • قرمزی و حساسیت به لمس
  • صدا دادن و تق تق زانو یا شنیدن صدای سایش زانو
  • بزرگ شدن مفصل زانو
  • ورم و آب آوردن زانو
  • محدودیت حرکتی زانو
  • عدم ثبات مفصل زانو
  • ضعف عضلات

در صورت نیاز ممکن است پزشک انجام عکسبرداری را تجویز کند. عکسبرداری اشعه ایکس بهترین تست عکسبرداری برای تایید ابتلای شخص به آرتروز زانو است . نتایج عکسبراری می تواند تشکیل زائده های استخوانی و باریک شدن فضای مفصل ( فضای بین استخوان ها ) را نشان دهد. البته توسط تصاویر اشعه ایکس نمیتوان تعیین کرد که بیمار چه میزان از درد و بی حرکتی زانو را متحمل خواهد شد (برخی افراد با وجود آسیب های جزئی درد شدیدی دارند و برخی دیگر با وجود آسیب شدید ، درد کمی دارند).

هرچند انجام اسکن ام ار ای به ندرت تجویز می شود اما ممکن است به منظور مشاهده بافت های نرم زانو مانند تاندون ها، لیگامنت ها و مفاصل زانو، انجام این تست تجویز شود.

روش‌های درمان آرتروز زانو

برای درمان آرتروز زانو روش‌های محتلفی وجود دارد که در ادامه بررسی می‌نماییم.

درمان در بیماری آرتروز زانو چگونه است؟

معمولا درمان چهار مرحله دارد؛ که در مرحله ی ۱ و ۲ سعی می‌‌شود با استفاده از فیزیوتراپی، ورزش و درمان با میدان مغناطیسی (مگنت ‌تراپی) اوضاع را بهتر کرد.

جالب است بدانید که موثر بودن میدان مغناطیسی در درمان آرتروز زمانی کشف شد، که بیماران مبتلا به سرطان مجبور بودند به مدت ۴ هفته تحت درمان با MRI قرار بگیرند تا پزشکان رشد تومور را در آنها بررسی کنند.

تعجب‌ آور این بود که بعد از یک سال، آن دسته از بیماران که آرتروز هم داشتند، خیلی بهتر شدند. البته درمان‌های دیگری، مثل تزریق اسید هیالورونیک یا استفاده از قرص‌های کندرویتین و گلوکزآمین هم وجود دارد.

چه زمانی کار به جراحی می ‌کشد؟

از درجه ی ۲ به بعد، زمانی که بیمار آرتروز شدید داشته باشد و پاها به شدت انحراف داشته باشد یا پرانتزی شدید باشد همراه با درد بسیار، ممکن است مدتی با دارو یا روش های درمان فیزیکی و تزریقی درمان شود، اما این روش ها چندان برای این دوره از بیماری موثر نیستنتد و اصلی ترین راه همان جراحی است و باید جراحی انجام شود. تا ۲۰ سال پیش که آرتروسکوپی، یعنی همان جراحی بسته را نداشتیم، اگر مینیسک یک ورزشکار پاره می‌شد، جراح، زانو را با شکاف بزرگ باز می‌کرد، و تمام مینیسکی را که قسمتی از آن پاره شده بود، بر می‌داشت و چون فنری وسط غضروف استخوان نبود که بتواند فشار را از بالا به پایین بگیرد، آرتروز به وجود می ‌آمد، و منجر به شکستن و راست‌ کردن محور زانو تا تعویض مفصل می‌‌شد.

اما امروزه با استفاده از روش‌های جدیدتر مثل آرتروسکوپی، فقط همان قسمت پاره شده ی مینیسک را بر می ‌دارند، یعنی ۲۰ تا ۲۵ درصد آن برداشته می ‌شود و حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد آن هنوز در مفصل است، که می‌ تواند فشار را قبول کند.

آرتروسکوپی (Arthroscopy) روشی با تهاجم اندک و با عوارض بسیار کمتر از جراحی باز زانو است که در میان مفاصل، آرتروسکوپی زانو بیشتر از دیگر مفاصل رایج شده است.

در روش آرتروسکوپی، با استفاده از دو سوراخ کوچک که از یکی از آنها تلسکوپ وارد می‌ شود، تمام جزئیات عمل را می‌توان بر صفحه بزرگی نمایش داد.

تعویض مفصل زانو، آخرین مرحله درمان در آرتروز زانو

گاهی به علت انحراف زانو، اقدامات جراحی که به منظور اصلاح برای زانو صورت می‌گیرد مفید است، که برای پیشگیری این اعمال مفیدترند، و همچنین آخرین اقدام در موارد پیشرفت آرتروز زانو، تعویض مفصل زانو، که استفاده از مفصل مصنوعی باعث بی دردی در زانو شده، اما مشکلات و مسائل خاص خود را دارد، که به عنوان آخرین مرحله درمان نجات بخش است.

آیا از عمل جراحی برای درمان آرتروز زانو استفاده می‌شود؟

اگر پزشک بخواهد برای درمان آرتروز زانو به عمل جراحی متوسل شود، گزینه‌های درمان عبارت‌اند از: آرتروسکوپی (درون‌بینی مفصل)، اُستئوتومی و آرتروپلاستی (تعویض مفصل).

در روش آرتروسکوپی جراح از آرتروسکوپ و ابزارهای کوچکی استفاده می‌کند. روند جراحی از طریق ایجاد شکاف‌های کوچک در زانو انجام می‌شود. جراح از آرتروسکوپ برای مشاهدهٔ فضای داخل مفصل استفاده می‌کند. سپس جراح می‌تواند غضروف آسیب‌دیده و اجزای معلق را برداشته، سطح استخوان را تمیز کرده و اگر در سایر بافت‌ها آسیبی به‌وجود آمده، آنها را ترمیم کند. این روند در بیماران جوان‌تر (جوان‌تر از ۵۵ سال) انجام می‌شود تا نیاز به انجام عمل‌های جراحی سخت‌تر را به تأخیر بیندازد.

در روش استئوتومی هدف این است که با تغییر شکل استخوان‌ها بتوان موجب بهبود وضعیت زانو و تنظیم آن شد. این نوع از عمل جراحی معمولا زمانی توصیه می‌شود که آسیب به‌طور عمده در یک نقطه از زانو باشد. همچنین اگر زانو پس از شکستگی به‌خوبی درمان نشده باشد، نیز می‌توان از این عمل استفاده کرد. استئوتومی عملی دائمی نیست و معمولا به عمل‌های بعدی نیز نیاز خواهد شد.

آرتروپلاستی (تعویض مفصل) روشی است که در آن مفصل فرد را با مفصل مصنوعی ساخته‌شده از فلز یا پلاستیک تعویض می‌کنند. این جابه‌جایی می‌تواند روی یک طرف یا تمام زانو انجام بشود. این عمل معمولا برای افراد بالاتر از ۵۰ سال و مبتلایان به آرتروز شدید تجویز می‌شود. ممکن است به‌مرور سال‌ها نیاز باشد این عمل تکرار شده و مفصل مصنوعی با مفصل جدیدی جایگزین شود. اما با پیشرفت دانش پزشکی این روزها برخی مفصل‌های مصنوعی تا ۲۰ سال دوام دارند. این عمل جراحی خطرهایی دارد، اما معمولا نتایج حاصل از آن بسیار خوب است.

ورزش های مناسب برای آرتروز زانو

ممکن است این موضوع به نظرتان بسیار عجیب بیاید، اما بهترین راه برای تسکین درد و خشکی زانو ناشی از بیماری آرتروز زانو، ورزش کردن است. ورزش کردن موجب تقویت عضلات اطراف زانو شده و انعطاف‌پذیری، دامنه حرکتی و توانایی حفظ تعادل شما را افزایش می‌دهد. پزشک یا فیزیوتراپیست شما می‌تواند برای تدوین بهترین برنامه‌ی ورزشی مناسب برای شما، به شما کمک کند.

کشش و تقویت زانو

انجام فعالیت‌های هوازی مانند پیاده روی، شنا کردن و دوچرخه سواری یکی از کلیدی‌ترین قسمت‌ها در هر برنامه‌ی ورزشی خوب است. اما بسیار مهم است که در کنار انجام این ورزش‌ها، قدرت عضلات خود را افزایش دهید و به کمک انجام حرکات کششی و ورزش‌هایی مانند یوگا و تای‌چی، انعطاف‌پذیری خود را بهبود دهید.

حرکات کششی برای آرتروز زانو

کشش همسترینگ

روی زمین بنشینید و پاهای خود را دراز کنید. یکی از زانوهای خود را خم کنید و کف پای خود را به قسمت داخلی ران پای دیگر نزدیک کنید. اجازه دهید که زانوی خمیده‌ی شما روی زمین قرار گیرد. حالا به سمت جلو خم شوید و سعی کنید دستان خود را به انگشتان پای صاف خود نزدیک کنید. تا جایی خم شوید که احساس راحتی می‌کنید. قفسه سینه خود را صاف نگه دارید و بالای کمر یا گردن خود را خم نکنید. چند ثانیه حالت کشش را حفظ کنید و سپس به حالت اولیه بازگردید. همین کار را برای پای دیگر تکرار کنید.

کشش همسترینگ در حالت خوابیده

بر روی کمر دراز بکشید. پاهای خود را صاف نگه دارید و سپس پای راست خود را بالا بیاورید و با کمک دستان خود، پای خود را به قفسه سینه نزدیک کنید تا جایی که کشش ملایمی را در پشت ران خود حس کنید. پای خود را برای ۳۰ ثانیه در این حالت نگه دارید و سپس همین حرکت را برای پای چپ انجام دهید. اگر کشش پا بیش از حد زیاد است، مقدار کمی زانوی خود را خم کنید تا بیشتر احساس راحتی کنید. این حرکت موجب رفع انقباض و گرفتگی عضلات همستریتگ می‌شود. گرفتگی این عضلات می‌تواند موجب تشدید درد زانو شود. برای رسیدن به بهترین نتایج ممکن لازم است این تمرین را سه بار در روز انجام دهید.

کشش عضلات چهار سر ران

بایستید و برای حفظ تعادل، دست راست خود را به دیوار یا دسته‌ی صندلی تکیه دهید. پای چپ خود را خم کنید و با دست چپ خود مچ پای خود را بگیرید. مچ پای خود را به سمت باسن نزدیک کنید. عضلات شکم و بان خود را منقبض نگه دارید. در حالت کشش کمی مکث کنید و سپس به حالت اولیه بازگردید و همین حرکت را برای پای دیگر تکرار کنید.

خم شدن به جلو

بایستید و پاهای خود را چند اینچ از هم فاصله دهید. از کمر به سمت جلو خم شوید و سعی کنید دستان خود را به سمت انگشتان پای خود نزدیک کنید. تا جایی خم شوید که احساس راحتی می‌کنید و سپس به آرامی به حالت ایستاده بازگردید. سعی کنید در حین بازگشت به حالت ایستاده مهره‌های کم خود را یک به یک تصور کنید که به حالت صاف بازمی گردند تا جایی که کمرتان کاملا صاف شود.

حرکت اسکات

بایستید و پاهای خود را به اندازه عرض شانه از هم باز کنید. دستان خود را بالا بیاورید و بالای سرتان ببرید. حالا زانوان خود را خم کنید به طوری که انگار می‌خواهید روی صندلی بنشینید. به طور همزمان بازوان خود را تا نیمه پایین بیاورید. توجه کنید که پاهای شما کاملا به سمت روبه رو باشند و در حین خم شدن، زانو‌ها از راستای مچ پا جلوتر نروند. در حالت نشسته چند ثانیه مکث کنید و سپس دوباره به حالت قبلی بازگردید. می‌توانید در حین انجام این تمرین، بازوان خود را به سمت پهلو نیز بالا و پایین ببرید.

توجه کنید که تمام این ورزش ها می تواند در درمان خانگی آرتروز زانو موثر باشد ، اما بدانید با پیشرفت این بیماری ، تنها گزینه ای که می تواند به شما کمک کند ، مراجعه به بهترین فوق تخصص زانو در تهران و یا بهترین متخصص ارتوپد می باشد . بنابراین اگر درد غیر قابل تحملی دارید که حتی قادر به انجام ورزش ها نمی باشید، در اولین فرصت به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

علائم آرتروز زانو در جوانی

ساییدگی مفصل زانو نیز مثل هر بیماری دیگری با علائمی همراه است. علائم آرتروز در جوانان عبارت است از:

درد: این اولین نشانه آرتروز بوده و بیشترین محل درد، داخل زانو یا زیر کشکک زانو است. زانو درد معمولا با انجام فعالیتهای روزانه شروع شده و با استراحت کردن کمتر می شود. درد زانو در هیچ وقت کاملا از بین نمی رود. با پيشرفت ساییدگی، موقع استراحت نیز درد آزاردهنده ای حس می شود که حتی می تواند منجر به اختلال خواب در بیمار شود.

خشكي و سفتي مفاصل زانو: این حالت را بیمار بیشتر موقع صبح و برخاستن از خواب، بعد از استراحت طولانی و بي حركتي مفصل احساس خواهد کرد.

كم شدن دامنه حركتی مفصل زانو: با پيشرفت ساییدگی ها، بیمار دیگر نمی تواند کاملا زانو را خم یا راست کند. حتی موقع خم و راست کردن زانو، صدای تق تق زانو و احساس درد و ساییدگی در مفصل زانو ایجاد می شود.

ایجاد بر جستگي در محل: ممكن است در اطراف مفصل، یک حالت برجستگی در استخوان زانو احساس کنید.

راه رفتن اردکی: با شدت گرفتن آرتروز ممکن است حالت راحت رفتن شما شبیه اردک شود.

زانوی پرانتزی: شایعترین علامت آرتروز زانو است. در زانوی پرانتزی، زانوها از هم فاصله می گیرند و تغییر شکل پیدا می کنند. البته روشهای موثری وجود دارد تا بتوان زانو و بطور کلی پای پرانتزی را تشخیص داد و درمان کرد. مقاله مهمترین روشهای تشخیص پای پرانتزی چیست به بررسی روشهای تشخیص پای پرانتزی در سنین مختلف پرداخته است. همچنین با انجام بهترین حرکات ورزشی شما به راحتی می توانید زانوی پرانتزی خود را درمان کنید.

احساس تورم و گرما در زانو

التهاب مفاصل زانو: از آنجا که التهاب از علائم مشترک آرتروز و روماتیسم مفصلی است، تشخیص و درمان بیماری بسیار مهم است. برای دانستن تفاوت های روماتیسم و آرتروز خواندن این مقاله ضروری است.

علل آرتروز زانو در جوانان

دلایل زیادی وجود دارند که باعث آرتروز زانو در جوانی می شوند. برخی از دلایل آرتروز زانو در جوانان عبارت است از:

انجام حرکات تکراری یا بی تحرکی

بیماری ها: بیماریهای متابولیکی، التهابی، عفونت

اضافه وزن و چاقی

سستی عضلات و رباطهای مفصل زانو

بدشکلی های زانو مثلا زانوی ضربدری یا زانوی پرانتزی

ضربه خوردن مفاصل زانو مثلا حین ورزش

فعالیت های ورزشی سنگین

اختلالات مادرزادی

یائسگی زودرس

نوع شغل فرد: افرادی که زیاد از پله استفاده می کنند، در طول کار زیاد نشت و برخاست دارند یا به مدت طولانی و بدون تحرک کافی ایستاده اند بیشتر در معرض ساييدگي زانو هستند.

سابقه ارثی: افرادی که سابقه این بیماری را در خانواده دارند، بیشتر در معرض ارتروز هستند.

آسيبهاي قبلی مفصلی یا منیسک زانو که درمان نشده اند.

تفاوت در طول پاها

شکستگی های داخل مفصلی زانو که درست جوش نخورده است نیز بیشتر فرد را در معرض آرتروز زانو قرار می دهند.

Call Now Button